Tuberkulosis (Tibi) atau lebih dikenali sebagai batuk kering ialah penyakit berjangkit yang disebabkan oleh bakteria Mycobacterium tuberculosis. Tibi paling kerap menyerang paru-paru dan boleh merebak melalui udara apabila seseorang yang menghidap Tibi paru-paru batuk, bersin atau bercakap. Tibi boleh dicegah dan dirawat, terutama apabila dikesan serta dirawat pada peringkat awal.
Apakah Tanda-Tanda Penyakit Tibi?
Gejala Tibi boleh berlaku secara perlahan dan kadangkala kelihatan seperti penyakit biasa. Antara tanda dan gejala yang perlu diberi perhatian ialah:
- Batuk berpanjangan melebihi dua minggu
- Batuk berkahak atau batuk berdarah
- Sakit dada
- Demam
- Berpeluh pada waktu malam
- Hilang selera makan
- Susut berat badan tanpa sebab yang jelas
- Lemah atau mudah letih
Sekiranya mengalami gejala tersebut, khususnya batuk yang berpanjangan, dapatkan pemeriksaan di fasiliti kesihatan berhampiran.
Bagaimana Tibi Merebak?
Tibi boleh merebak melalui udara daripada individu yang mempunyai Tibi paru-paru dan belum mendapat rawatan yang berkesan. Risiko jangkitan lebih tinggi bagi individu yang mempunyai hubungan rapat dan berpanjangan dengan pesakit, termasuk mereka yang tinggal serumah atau berada dalam ruang tertutup bersama pesakit.
Namun begitu, Tibi boleh dirawat dan disembuhkan. Pengesanan awal dan rawatan yang betul amat penting untuk mengurangkan risiko komplikasi serta penularan kepada orang lain.
Cara Mencegah Penyakit Tibi
1. Dapatkan Pemeriksaan Jika Batuk Berpanjangan
Jangan anggap batuk yang berlarutan sebagai batuk biasa. Jika batuk melebihi dua minggu atau disertai demam, berpeluh malam, susut berat badan atau batuk berdarah, segera dapatkan pemeriksaan kesihatan.
2. Jalani Saringan Jika Mempunyai Kontak Rapat
Individu yang tinggal serumah atau mempunyai hubungan rapat dengan pesakit Tibi mungkin perlu menjalani saringan. Pemeriksaan boleh merangkumi penilaian gejala, ujian jangkitan Tibi dan pemeriksaan seperti X-ray dada atau ujian kahak mengikut penilaian petugas kesihatan.
3. Amalkan Etika Batuk dan Bersin
Tutup mulut dan hidung ketika batuk atau bersin. Buang tisu yang digunakan dengan betul dan amalkan kebersihan tangan. Langkah ini membantu mengurangkan penyebaran kuman melalui udara dan titisan pernafasan.
4. Gunakan Pelitup Muka Jika Berisiko
Pelitup muka boleh membantu mengurangkan penyebaran kuman pernafasan, khususnya bagi individu yang mempunyai gejala atau pesakit Tibi mengikut nasihat petugas kesihatan. Pesakit juga perlu mematuhi langkah kawalan jangkitan yang diberikan oleh pihak kesihatan.
5. Pastikan Pengudaraan Yang Baik
Pastikan rumah, tempat kerja dan ruang tertutup mempunyai pengudaraan yang baik. Pengudaraan yang mencukupi membantu mengurangkan kepekatan kuman Tibi di udara.
6. Pastikan Kanak-Kanak Mendapat Imunisasi BCG
Vaksin BCG (Bacille Calmette-Guérin) diberikan kepada kanak-kanak di Malaysia dan membantu melindungi kanak-kanak daripada bentuk Tibi yang serius.
7. Amalkan Gaya Hidup Sihat
Pemakanan yang seimbang, tidur yang mencukupi dan mengelakkan tabiat merokok dapat membantu mengekalkan kesihatan badan. Sesetengah keadaan seperti diabetes, kekurangan zat makanan, sistem imun yang lemah dan penggunaan tembakau boleh meningkatkan risiko mendapat penyakit Tibi.
8. Habiskan Rawatan Mengikut Nasihat Doktor
Bagi pesakit yang telah disahkan menghidap Tibi, ubat perlu diambil mengikut arahan dan tempoh rawatan yang ditetapkan. Jangan berhenti mengambil ubat walaupun sudah berasa sihat tanpa mendapatkan nasihat doktor kerana rawatan yang tidak lengkap boleh meningkatkan risiko Tibi menjadi kebal terhadap ubat.
Siapa Yang Perlu Lebih Berhati-Hati?
Risiko mendapat penyakit Tibi boleh menjadi lebih tinggi dalam kalangan:
- Individu yang mempunyai kontak rapat dengan pesakit Tibi
- Kanak-kanak
- Warga emas
- Individu yang mempunyai sistem imun yang lemah
- Pesakit diabetes
- Individu yang mengalami kekurangan zat makanan
- Perokok
Individu dalam kumpulan berisiko perlu mendapatkan nasihat dan saringan daripada petugas kesihatan jika mempunyai gejala atau sejarah kontak dengan pesakit Tibi.
Bila Perlu Mendapatkan Rawatan?
Jangan tunggu sehingga gejala menjadi semakin teruk. Dapatkan pemeriksaan di klinik kesihatan atau hospital berhampiran sekiranya mengalami batuk berpanjangan melebihi dua minggu, batuk berdarah, demam berpanjangan, berpeluh pada waktu malam, hilang selera makan atau susut berat badan.
Pengesanan dan rawatan awal bukan sahaja membantu pesakit mendapatkan rawatan yang sesuai, malah penting untuk mengurangkan risiko penyebaran Tibi kepada keluarga dan komuniti.
Kesimpulan
Tibi boleh dicegah, dirawat dan disembuhkan. Kenali tanda-tanda awal, lakukan saringan jika mempunyai risiko atau kontak rapat, amalkan etika batuk, pastikan pengudaraan yang baik dan patuhi rawatan yang diberikan oleh petugas kesihatan.
Jangan abaikan batuk yang berpanjangan. Dapatkan pemeriksaan awal untuk melindungi diri, keluarga dan komuniti.
